Monthly Archive for Mayıs, 2012

Üniversitelere İsim Verme ve Fatih Projesi Üzerine Düşünceler

Bu sitede bir önceki yazı olarak yayınladığım “4+4+4 Eğitim Modeli Ne Getirecek Ne Götürecek” başlıklı incelemede, belirli bazı konuları, izleyen yazılarımda ele alacağımı belirtmiştim. Bu sözümün gereği olarak bu yazımda, 4+4+4 eğitimini düzenleyen yasada (bundan sonra 2012-6287 numaraları ile anılacaktır) yer alan yazı başlığındaki iki konu üzerindeki düşüncelerimi açıklayacağım.

Üniversitelere kişi adı verilmesi

AKP’li beş Grup Başkanvekili tarafından TBMM’ne verilen yasa teklifinde, “Rize Üniversitesi”nin adının “Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi” ve “Kayseri Abdullah Gül Üniversitesi”nin adının da “Abdullah Gül Üniversitesi olarak değiştirilmesi öngörülmekte idi.

Millî Eğitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu, kanun teklifini incelemek üzere bir alt komisyon kurmuştu. Kurulan bu alt komisyon, teklifin üniversite isimlerini değiştirme ile ilgili bu bölümüne yaptığı iki ekleme ile dört üniversitenin adını değiştirecek şekilde düzenleme yapmıştı. Bunlar da teklifte yer alanlara ek olarak sırasıyla, “Zonguldak Karaelmas Üniversitesi”nin adının “Bülent Ecevit Üniversitesi” ve “Konya Üniversitesi”nin adının da Necmeddin Erbakan Üniversitesi” olarak değiştirilmesi idi. Komisyon, teklifi görüşürken bu ek değişiklikleri de benimsemiş ve Genel Kurul’da da bu şekilde kabul edilerek kanunlaşmıştı.

Bu konudaki düşüncelerimi açıklamadan önce dünyanın önde gelen ülkelerinde üniversite isimlerinin belirlenmesinde nasıl bir yaklaşım izlendiğine kısaca göz atmak istiyorum. Bu bağlamda, ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya, Rusya, Polonya ve İtalya gibi ülkeler yanında diğer bazı ülkelerin uygulamalarına da kısaca inceledim.

Öncelikle belirtmek isterim ki, incelediğim ülkelerde üniversitelere ağırlıkla bulundukları İl veya İlçe adları, sonra da bilim insanı, filozof ve sanatçıların isimleri verilmiş olduğunu gözlemledim, bunlara ek olarak üniversiteyi kendi parasal kaynakları ile kuranların isimleri ve bazı ülkelerde politikacıların adlarının da verildiğine rastladım. İsimleri üniversitelere verilen politikacılar içinde, kurtuluş savaşlarına önderlik edenlerin ve devlet kuran devlet adamlarının yanında, tarihe mal olmuş devlet adamları da önemli bir yer tutmaktadır. Bu arada, daha seyrek olmakla birlikte, halen yaşamda ve görevde olan politikacıların adlarının verildiği de görülmektedir. Bu konuda daha fazla bilgi edinmek isteyen okurlara arama motorlarında şu sözlerle sorgulama yapmalarını öneririm; “list of colleges and universities named after people”. Bu arama sonucunda birçok site ile karşılaşacaklardır, bunların içinde öncelikle wikipedia’ya bakmalarını öneririm. Wikipedia’daki liste çok geniş olmakla birlikte, tüm üniversite isimlerini haklı olarak kapsamamaktadır. O nedenle daha fazla bilgi, ülke adları da yazılarak veri tabanlarından sağlanabilir. Saptayabildiğim kadarı ile İtalya ve Rusya’da şahıs adı verilmiş üniversite sayısı ya birdir ya da iki, geri kalanları hemen tümüyle üniversitenin bulunduğu İl veya İlçelerin adıdır.

Yaptığım bu aramada karşılaştığım üniversiteye adı verilen kişilerden beni en çok etkileyen ve duygulandıranlardan oluşan bir listeyi okurlarla paylaşmak isterim. Listeye bakıldığında, vasat bir kültüre sahip tüm kişilerin kolayca anımsayacağı, insanlığın ortak değerleri arasında saygın yerlerini tartışmasız olarak almış olan, bilim insanlarının, filozofların, bestecilerin, ressamların, şair ve yazarların isimleri yanında, 19 yüzyıl ortamında sivil aktivist olma cesaretini sergileyebilmiş bireylerin adlarının da yer aldığını görmek, bu isimleri üniversitelerine verebilmiş olan ülkelerin bu değerlerine sahip çıkma bilinci konusunda aldıkları mesafeyi göstermeye de yardımcı olmakta ve insanın ufkunu açmaktadır. İşin ilginci, kendi ülkelerinin ismini üniversiteye verdikleri bazı saygın kişilerin adı bir başka ülke tarafından da kendi üniversitelerine verilebilmiştir. Buna örnek olarak yazar Frederich Schiller ve fizik bilimcisi Marie Curie gösterilebilir.

İsimleri üniversitelere verilen bazı bilim insanı,

filozof ve sanatçılar

Ülke Üniversite İsmi Kişinin niteliği
A.B.D. Frederich Schiller Alman yazar
Almanya Frederich SchillerHeinrich Heine

Johann Wolfgang

von Goethe

Johann Gutenberg

YazarŞair

 

Yazar

Matbaayı icad eden

Avustralya Edith CowenCharles Darwin İlk kadın milletvekiliBilim İnsanı
Avusturya Johannes Kepler 

Anton Bruckner

Mozarteum Art

Alman matematikçi veAstronom

Besteci

Besteci

Fransa René DescartesPierre ve Marie Curie

Denis Diderot

Henri Beyle Stendhal

Paul Cézanne

Leonardo da Vinci

Filozof, bilim adamı, yazarFizikçi

Filozof

Yazar-eleştirmen

Ressam

Ressam, mühendis

Hindistan Rabindranath TagoreJyotibe Phule Şair, filozof19. yüzyıl sosyal aktivist

ve 1848 de ülkesinde

ilk kız okulunu açan kişi

Hollanda Erasmus Hümanist, teolog
İngiltere Josephine Butler Kraliçe Victoria dönemifeministi
İspanya Miguel Hernándes Şair
Polonya Adam MickiewiczFrederick Chopin

Marie Curie

Nicolaus Copernicus

ŞairBesteci

Fizikçi

Astronom

Yunanistan AristotleDemocritus FiozofFilozof

  Kaynak: Wikipedia ve bazı ilgili üniversite web sayfaları.

Ülkemizde mevcut 102 devlet üniversitenin isimlerine bakıldığında bunların çok büyük bölümünün dünya genelinde de olduğu gibi kurulu olduğu kentin adını taşıdığını görürürüz. Bu 102 üniversiteden 26 tanesi, son düzenlemeler de dahil, şahıs isimleri taşımaktadır. Bağımsızlık savaşımızın önderi ve Cumhuriyet’in kurucusunun adı, biri Mustafa Kemal, diğeri Atatürk ve üçüncüsü de Gazi olmak üzere üç üniversiteye verilmiştir. İsmet İnönü’nün adı bir üniversiteye konulmuştur. Bir diğer üniversiteye Anadolu’nun kapısını Türklere açan Alparslan’ın adı, bir diğer üniversiteye Osmanlı Devleti Padişahlarından Yıldırım Bayazıt’ın adı verilmiştir. Cumhuriyet döneminde görev yapmış diğer üç Cumhurbaşkanı (Bayar, Demirel ve Gül) ile dört Başbakan’ın (Menderes, Ecevit, Erbakan ve Erdoğan) isimleri de birer üniversiteye verilmiştir.

Üniversitelerimize ismi verilen üç sanatçı vardır. Bunlardan birisi Mimar Sinan, diğer ikisi ise şair ve yazar Mehmet Akif Ersoy ve Namık Kemal’dir.   

Ülkemizde sayısı 63 e ulaşan vakıf üniversitelerinden 22 sine şahıs isimleri verilmiş olup bunlardan önemli bir bölümü de kurucularının isimlerini taşımaktadır. Continue reading ‘Üniversitelere İsim Verme ve Fatih Projesi Üzerine Düşünceler’