Monthly Archive for Ekim, 2009

2009 Yılında Türk Ekonomisi Ne kadar Küçülecek II?

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 10 Eylül 2009 günü ikinci üç aylık ekonomik küçülme oranını, Hükümet ise 16 Eylül 2009 tarihinde “Orta Vadeli Ekonomik Programı (OVEP)” açıkladılar.  TÜİK, ikinci üç aylık ekonomik küçülmeyi yüzde 7.0 olarak ifade ederken, OVEP, 2009 yılına ilişkin küçülme hedefini yüzde 6.0 olarak ilan etti. OVEP da yer alan bu ve diğer verilerin yanında uluslararası boyutta açıklanmış bulunan çeşitli veriler, bir yandan Türkiye’de GSYİH’nın 2009 yılında hangi boyutta küçülebileceğine ilişkin bir tahminde bulunma olanağı verirken, diğer yandan da OVEP’ın gerçekçi olup olmadığı konusunda bir değer yargısına varmaya yardımcı olabilecek zenginliktedir.
Değerlendirmelerime başlamadan önce bu yazının bu sitede daha önce yayınladığım aynı başlıklı yazımın devamı olduğunu belirtmekte fayda görüyorum. Bu yazıda olabildiğince o yazıdaki bilgileri tekrarlamaktan uzak durmaya çalışacağım. Tekrarlamak zorunda kalacaklarımı da güncelleştirmiş olarak sunmaya özen göstereceğim. 
2009 Küçülme açıklamaları üzerinde bazı düşünceler
TÜİK’in ikinci üç aylık küçülme verisini yüzde 7.0 olarak açıklamasından bir hafta sonra Hükümet’in OVEP çerçevesinde 2009 yılı küçülme tahminini yüzde 6.0 olarak açıklaması ne kadar gerçekçidir önce onu incelemek uygun olacaktır.
Bu konuda düşüncelerimi paylaşmadan önce, 2004 yılından bu yana çeyrekler itibariyle GSYİH büyüme ve küçülmelerini bir tablo eşliğinde hatırlamak uygun olacaktır. Bu amaçla Tablo 1 düzenlenmiştir.
                                    Tablo 1
Türkiye Ekonomisinin 2004-2009 döneminde gösterdiği
büyüme/küçülme oranları: çeyrekler ve yıllık (yüzde olarak)
Yıllar       Birinci   İkinci    Üçüncü  Dördüncü          Yıllık
2004       10.0    11.9         8.1        8.0               9.4
2005         8.5      7.7         7.6        9.8               8.4
2006         5.9      9.7         6.3        5.7               6.9
2007         8.1      3.8         3.2        4.2               4.7
2008         7.2      2.8         1.0      -6.5               0.9
2009     -14.3     -7.0
Kaynak: TÜİK online veri tabanı Harcama Esasına dayalı GSYİH büyüme/küçülme oranları.

Tablo 1 e dikkatle bakıldığında Türkiye’de büyüme oranlarının 2004 yılından bu yana hem yıllık bazda hem de her üçer aylık dönemin (2006 yılının ikinci üç aylık dönemi ile 2007 yılının ilk üç aylık dönemi hariç) kendi içinde devamlı ve kayda değer bir düşüş eğiliminde olduğu görülecektir. Büyüme oranlarındaki bu düşüş 2007 yılının ikinci ve üçüncü üç aylık dönemlerinde ciddi uyarı sinyalleri vermiştir. Ancak ekonomi yönetiminde olanlar bu uyarıları anlamamışlar veya görmezden gelmişlerdir. Neticede 2008 yılının ikinci üç aylık döneminden itibaren Türkiye ekonomisi tam anlamıyla serbest düşüşe geçmiştir. Hükümet ve ekonomi yönetimi 2007 yılının ikinci üç aylık verilerinin açıklanmasından bu yana gelişmeleri tersine çevirecek hiçbir ciddi önlem almamışlar ve böylece iyi bir seyirci olduklarını tartışılmayacak şekilde ortaya koymuşlardır. 2008 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.2 büyüyen bir ekonomiyi bir yıl sonra yüzde 14.3 oranında küçültmekle hükümet ekonomiye yüzde (7.2 + 14.3 =) 21.5 oranında irtifa kaybettirmiştir. Bu yetmemiş gibi ikinci çeyrekte de ayrıca yüzde (2.8+ 7.0=) 9.8 oranında bir kez daha irtifa kaybına uğratmıştır. Bu noktada dikkatlerden kaçmaması gereken bir husus da 2008 yılında ilk çeyrek ile ikinci çeyrek büyüme oranları arasındaki farktır. Tablo 1 den de görüleceği üzere ilk çeyrekteki büyüme oranı yüzde 7.2 iken ikinci çeyrekte 4.4 puan azalarak büyüme hızı yüzde 2.8 e düşmüştür. Aslında 2009 yılının ikinci üç aylık yüzde 7.0 küçülme oranı da geçicidir. Zira ilk çeyrek için yüzde 13.8 küçülme açıklanmışken, ikinci çeyrek verileri açıklanırken bu oran da yüzde 14.3 olarak revize edilmiştir. İkinci üç aylık küçülme rakamının üç ay sonra küçülme oranını yükseltecek şekilde  gözden geçirilmesi beklenmelidir. Kaldı ki, biraz sonra değinileceği üzere, ikinci üç aylık küçülme rakamının düşük olduğuna yönelik ciddi itirazlar da mevcuttur. Continue reading ‘2009 Yılında Türk Ekonomisi Ne kadar Küçülecek II?’