Monthly Archive for Temmuz, 2009

İşsizlik Gerçekten Azalıyor mu? Yoksa Ürkütecek Şekilde Artıyor mu?

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK’in) 15 Temmuz 2009 günü yayınladığı 124 sayılı Haber Bülteni’nde Nisan 2009 ayı işsizlik verilerini açıklaması ile birlikte bazı yazılı ve görsel yayın organlarında işsizliğin düşmeye ve alınan ekonomik önlemlerin semeresini vermeye başladığı yolunda haber ve yorumlar yapılmaya başlandı. Bu haber ve yorumlardaki iyimserliğe bakarak işsizliğin gerçekten düşmeye başladığına inanabilir miyiz sorusuna yanıt aramak bu yazının amacıdır. Bu yanıt aranırken TÜİK’in aynı konudaki verilerinden yararlanılacaktır.
Öncelikle TÜİK’in 2009 yılında açıkladığı işsizlik verilerine kısaca göz atmak uygun olacaktır. Bu amaçla Tablo 1 hazırlanmıştır.
                                    Tablo 1
                2009 Yılı Aylık İşsizlik Oranları
                              (Yüzde olarak)
Aylar           Genel        Tarım dışı        Genç
01                15.5          19.0              27.9
02                16.1          19.8              28.6
03                15.8          18.9              27.5
04                14.9          18.2              26.5
02-04 Fark      1.2            0.8                1.4
Kaynak: TÜİK’in yayınladığı Hane Halkı İşgücü Haber Bültenleri.

Tablo 1 e bakıldığında gerçekten de Şubat-Nisan 2009 ayları arasında genel olarak işsizliğin 1.2 puan, tarım dışı işsizliğin 0.8 puan ve genç işsizlerin de 1.4 puan düştüğünü görmekteyiz. Tablo 1 deki veriler görsel ve yazılı basında yer alan iyimserliği ilk bakışta haklı göstermektedir. Ancak bu noktada bir hususa dikkat etmemiz gerekiyor. O da, Tablo 1 işsizliğin gerçekten ekonomideki iyileşmeye paralel olarak düştüğünü mü gösteriyor, yoksa işsizliğin mevsimlik dalgalanmadan kaynaklanan azalmasını mı gösteriyor? Bu sorunun yanıtı, Tablo 1 işsizliğin daha çok mevsimlik hareketini daha düşük oranda da ters yöndeki etkisi ile ekonomik gelişmeleri yansıtmaktadır. Okurlardan bazıları bu noktada “işsizliğin mevsimlik hareketi” ile neyin anlaşılması gerektiğini sorabilirler. Ekonominin çeşitli sektörlerinde işgücü istihdamı mevsimlere bağlı olarak değişir. Örneğin, tarım sektöründe ekim, bakım ve hasat dönemlerinde çalışan işgücü sayısı ile tarımsal etkinliğin duraksadığı aylardaki çalışan sayısı önemli değişiklik gösterir. Bu durum da tarımdaki işsizlik oranının bir aydan diğerine değişmesine yol açar. Aynı şekilde turizm ve inşaat sektörlerinde işgücü istihdamı mevsimler arasında önemli ölçüde değişir. Diğer bazı sektörlerde de benzeri durum görülebilir, ancak bu sektörlerde mevsimlik işgücü dalgalanması tarım, turizm ve inşaatta olduğu kadar büyük ölçekli olmaz. İşte Tablo 1 deki veriler büyük ağırlıkla mevsimsel nitelikteki değişimi yansıtmaktadırlar.
İşsizliğin gerçekten ekonomik önlemlere ve büyümeye bağlı olarak artıp artmadığını veya diğer bir deyişle azalıp azalmadığını görebilmek için işsizlik oranlarının bir önceki yılın aynı ayına göre ne yönde değişim gösterdiğine bakmak gerekir. Bu değişimleri görebilmek için izleyen üç Tablo hazırlanmıştır. Tablo 2 “genel işsizlik” verilerinin bir önceki yılın aynı ayına göre değişimlerini göstermektedir. Continue reading ‘İşsizlik Gerçekten Azalıyor mu? Yoksa Ürkütecek Şekilde Artıyor mu?’

Teğet’in Tanımını Zorunlu Olarak Değiştirmek Gerekiyor

Okullarda teğet bize, “bir düz çizginin daireye tek bir noktada değmesi hali” olarak okutulmuştu. Başbakan ise aylarca ekonomik krizin Türkiye’ye teğet geçeceğini, diğer bir deyişle sadece değip hasar vermeden geçip gideceğini söyleye gelmiştir.  2008 yılının tüm çeyreklerdeki ve 2009 un ilk çeyreğindeki büyüme rakamlarına bakınca “kriz”in Türkiye’yi teğet geçmediği delip geçtiği ortaya çıkmıştır. Bu durumda ya Başbakan “kriz”in Türkiye’yi teğet geçmediğini kabul edecek veya, Başbakanı müşkül durumda bırakmamak için, biz mecburen, teğetin bunca yıllık tanımının şöyle değiştireceğiz; “Teğet, iç içe bulunan dairelerden sadece en içte kalan daireye tek noktada değen düz çizgidir. Düz çizginin, diğer daireleri delip geçmesi, o çizginin en içteki daire bakımından teğet olma konumunu değiştirmez.”    
Bu yeni tanımlama dayanaktan yoksun değildir. Şimdi sizlere bu tanımın dayanağı konusunda bilgi sunacağım.
30 Haziran 2009 günü, 2009 yılının ilk çeyrek küçülme oranı TÜİK tarafından eksi 13.8 olarak açıklanınca acaba bizim bu küçülme rakamını aşan başka ülke var mı diye derhal internette kısa bir gezinti yaptım. Tüm dünya ülkelerini içeren bir veri tabanına ulaşamadım, ama, 1 ve 2 Temmuz 2009 tarihli Hürriyet Gazetesi sayılarında yer alan bir tablo ve bir yazıda Türkiye’nin Ukrayna (yüzde 20.3), Letonya (Yüzde 18), Estonya (Yüzde 15.1) den sonra yüzde 13.8 ile en fazla küçülen dördüncü ülke olduğu haberini yayınladı(1).  Bizden önceki sıralarda yer alan ülkelerin ekonomik ve nüfus boyutları göz önüne alınınca Türkiye ile aynı terazide tartmak uygun olmayacaktır. İlk dört sırada yer alan ülkelerin 2008 yılı GSYİH değerleri sırasıyla şöyledir; Ukrayna 179.7 , Letonya 34.1 , Estonya 23.2 ve Türkiye 729.4 milyar dolardır. Bu durumda, ekonomi olarak bizden çok küçük durumda bulunan bu üç ülkeyi saymaz isek, bana göre, Hürriyet Gazetesinde yer alan haber çerçevesinde Türkiye 2009 yılı ilk çeyreğinde en yüksek küçülmeyi başaran ülke olmuştur. Ancak bu haberlerde sadece 2009 un ilk çeyreğindeki ekonomik küçülme ve büyüme verileri yer almaktaydı. Oysa ben siz okurlarıma 2008-2009 dönemindeki üçer aylık GSYİH değişimlerini mukayeseli olarak vermek istiyordum. Bu zenginlikteki bilgiye dar kapsamlı da olsa ulaşabildim.
İnternetteki söz konusu gezintim sırasında OECD’nin üye ülkelerdeki çeyrekler itibariyle küçülme oranlarını gösteren bir Tablo’suna rastladım. Bu Tablo’dan seçtiğim bazı ülkeler ile Türkiye’yi karşılaştıran bilgileri Tablo 1 de okurların dikkatine sunuyorum. Tablo 1 e Türkiye için koyduğum veriler OECD’nin değil TÜİK’in verileridir. Bu şekilde sunmamın nedeni OECD veriler içinde henüz 2009 Türkiye rakamının yer almamasıdır. Yine de OECD ve TÜİK Türkiye rakamları ayrı bir Tablo halinde ayrıca sunulacaktır.
                                    Tablo 1
   Seçilmiş bazı OECD üye ülkelerinde 2008-2009 yıllarının
Çeyrek dönemler itibariyle büyüme/küçülme oranları (yüzde olarak)
Ülkeler       2008/1   2008/2   2008/3   2008/4    2009/1
Almanya       1.5       -0.5        -0.5       -2.2        –  3.8
Fransa         0.4       -0.4        -0.2       -1.5        –  1.2
Japonya       0.4       -0.6        -0.7       -3.6        –  3.8
İngiltere       0.3         0.0        -0.7       -1.6        –  1.9
ABD             0.2        0.7        -0.1       -1.6        –  1.4
AB               0.6       -0.1        -0.4       -1.7        –  2.4
G. Kore        1.1        0.4          0.2       -5.1            0.1
Meksika        1.2        0.2         -0.6       -2.5        –  5.9
Slovakya     -3.3        1.9          1.8         2.1        -11.4
Türkiye         7.3        2.8          1.2       -6.2        -13.8
Kaynak: Türkiye için TÜİK 30 Haziran 2009 tarih ve 114 sayılı GSYİH 1. Dönem Ocak, Şubat, Mart /2009. Diğer ülkeler için OECD. StatExtracts Quarterly National Accounts. Continue reading ‘Teğet’in Tanımını Zorunlu Olarak Değiştirmek Gerekiyor’