Monthly Archive for Aralık, 2007

Borç Yiğitin Kamçısı mıdır?

Son yıllarda Türkiye’de süratle büyümenin görüldüğü bir alan da kredi kartları ile bireysel kredi hacmidir. Bu alandaki gelişmeler, ekonominin genel görünümü hakkında sağlıklı bir fikir edinebilmek için,  yakından incelenmeye değer niteliktedir. Kredi kartlarının bilinçsizce  kullanımının yol açtığı sorunlara yazılı ve görsel basın zaman zaman yer  vermektedir. Bu sorunlar nadiren de olsa TBMM’nin gündemine de yansıyabilmektedir. Kredi kartları ile bireysel kredi kullanımlarındaki artış Türkiye’de tüketim olgusunun giderek güçlendiğini ve tüketimin giderek artan bir bölümünün borçla finanse edilen bir yapıya dönüşmekte olduğunu da göstermektedir.
Bu yazıda bu konu etraflıca incelenecektir. Bu yazıda ayrıca üzerinde durmak istediğim diğer bir konu da protestolu senetler ile karşılıksız çeklerde yer alan gelişmedir. Bu alandaki gelişmeler de reel ekonominin bir başka boyutunu gözler önüne sermektedir.
Konuyu önce kredi kartları bakımından incelemeye başlayalım. Bu amaçla Tablo 1 düzenlenmiştir.
Tablo 1
         Yerli kredi kartları kullanımındaki gelişmeler
                 Kredi kartı           İşlem tutarı milyon YTL
Yıllar              sayısı        Alış-veriş     Nakit çekme       Toplam
2002       15,705,370     21,964.6        2,542.8        24,507.4
2003       19,863,167     35,672.1        3,743.1        39,415.3
2004       26,681,128     58,509.1        6,118.5        64,627.6
2005       29,978,243     77,417.7        7,863.7        85,281.3
2006       32,433,333     98,778.9        9,623.8      108,402.7
Artış %       106.5           349.7          278.5            342.3
2007Haz. 34,521,062     58,535.6        6,169.8        64,705.3
Kaynak: Bankalar Birliği web sayfaları

Tablo 1 in incelenmesinden de görüleceği üzere, 2002 yılı sonundan 2006 yılı sonuna kadar kredi kartı sayısındaki artış yüzde 106.5 dir. 2007 Haziran sonu verilerine göre bu artış yüzde 119.8 dir. Kredi kartı ile yapılan alış-veriş hacmindeki artış ise yüzde 350 düzeyindedir. Tabloda dikkati çeken önemli bir unsur da kredi kartlarından yapılan nakit çekiş miktarındaki artıştır. Buradaki artış üç kata yakındır. Kredi kartlarına ek olarak, Türkiye’deki Banka Kartı sayısının Haziran 2007 sonunda 56.5 milyona ulaştığı göz önüne  alındığında, kredi kartından nakit çekişindeki bu artış,  bu kartların kişilerin nakit açıklarını karşılamada giderek daha fazla rol aldığını göstermektedir. Diğer oranlar tablodan görülebilir.
Bu noktada hatırlamakta yarar olan bir veri de Türkiye’deki aile sayısıdır. TÜİK’in 2000 yılı sayım sonuçlarına göre, Türkiye’deki hane halkı sayısı 15 milyonun biraz üzerindedir. Buna göre Haziran 2007 kredi kartı sayısı 34.5  milyon rakamı, hane halkı başına 2 den fazla kredi kartı düştüğünü göstermektedir. Kırsal kesimde kredi kartı kullanımının çok düşük düzeyde olduğu varsayılır ise, kentli hane başına 3-4 kredi kartı ortalamasına ulaşıldığı varsayılabilir. Bu ise birden fazla kaynaktan nakit çekebilmek ve harcama yapabilmek demektir. Nakit çekmelerin bir bölümü belki de, diğer kredi kartının taksitini ödemek için yapılıyor olabilir. Continue reading ‘Borç Yiğitin Kamçısı mıdır?’